ਪਰ ਭੁੱਲ ਗਏ?
ਉਸ ਗ਼ੱਦਾਰ ਨੂੰ?
ਵੀਰ ਭੱਦਰ ਨੂੰ
ਜਿਸ ਕੀਤੀ ਸੀ ਮੁਖ਼ਬਰੀ
ਜਾ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਗੋਰਿਆਂ
ਚੰਦਰ ਸ਼ੇਖਰ ਆਜ਼ਾਦ ਦੇ
ਅਲਫ੍ਰੈਡ ਪਾਰਕ ‘ਚ ਹੋਣ ਬਾਰੇ
ਘੇਰ ਜਿੱਥੇ ਆਜ਼ਾਦ ਨੂੰ
ਕੀਤਾ ਸੀ ਸ਼ਹੀਦ।
ਉਹ ਵੀਰ ਭੱਦਰ ਵੀ
ਤਿਵਾੜੀ ਸੀ
ਵੀਰ ਭੱਦਰ ਤਿਵਾੜੀ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਮਾਜ ਦਾ ਹੀ ਅੰਗ।

ਅਜ਼ਾਦ ਤੇ ਵੀਰ ਭੱਦਰ
ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਸਨ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਮਾਜ ਦੇ ਅੰਗ
ਪਰ ਦੋਵਾਂ ਦੀ
ਕੀ ਸੀ ਜਾਤ?
ਇਕ ਸ਼ਹੀਦ
ਇਕ ਗ਼ੱਦਾਰ
ਬੱਸ।

ਪਰ…
ਵੱਡੇ ਪਾਪੀਆਂ ਲਈ
ਇਹੋ ਸੇਵਾ
ਇਹੋ ਨਿਸ਼ਠਾ
ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ
ਸਜ਼ਾ!
ਤਨਖ਼ਾਹ!!

ਸਾਡੇ ਵੇਲੇ ਨਾਗਣੀ-ਭੁੱਕੀ
ਚੱਲਦੀ ਦੇਸੀ ਹੱਦ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ
ਪਰ ਇਸ ਵਾਰੀ…
ਚਿੱਟਾ ਚਲਿਆ ਟੀਕੇ ਚੱਲੇ
ਕੈਪਸੂਲ-ਗੋਲੀਆਂ
ਏਨਾ ਧੱਕਾ!
ਏਨਾ ਧੱਕਾ ਕਦੇ ਨੀ ਹੋਇਆ।

ਆਪਣੇ ਵੇਲੇ ਪਾਉਂਦੇ ਸਾਂ ਵੰਡੀਆਂ
ਜਾਤਾਂ-ਪਾਤਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਤੇ
ਪਰ ਇਸ ਵਾਰੀ…
ਮਜ਼੍ਹਬਾਂ ਦੀਆਂ ਵੰਡੀਆਂ
ਅਗਜ਼ਨੀ-ਦੰਗੇ
ਏਨਾ ਧੱਕਾ!
ਏਨਾ ਧੱਕਾ ਕਦੇ ਨੀ ਹੋਇਆ।

ਆਪਣੇ ਵੇਲੇ ਵਰਤੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ
ਪੁਲਿਸ-ਪ੍ਰਸਾਸ਼ਨ ਧੱਕਾਜ਼ੋਰੀ
ਪਰ ਇਸ ਵਾਰੀ…
ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਗੱਠਿਆ
ਏਨਾ ਧੱਕਾ!
ਏਨਾ ਧੱਕਾ ਕਦੇ ਨੀ ਹੋਇਆ।

ਸਾਡੇ ਵੇਲੇ
ਜਿੱਤਦੀ ਬਾਲਟੀ ਕਦੇ ਲਾਲਟੈਨ
ਪਰ ਇਸ ਵਾਰੀ…
ਨੋਟਾ ਜਿੱਤਿਆ
ਏਨਾ ਧੱਕਾ!
ਏਨਾ ਧੱਕਾ ਕਦੇ ਨੀ ਹੋਇਆ।

ਉਧਰ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਦਾ ਦੋਹਤਾ ਵੀ ਸੁੱਖ ਨਾਲ ਢਾਈ—ਤਿੰਨ ਵਰਿਆਂ ਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਕੁੜੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਟੀੱਚਰ ਲਗ ਗਈ। ਐਵੇਂ ਮਸ਼ਰੂਫ ਰਹਿਣ ਲਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਜਵਾਈ ਦੀ ਡਾਕਟਰੀ ਚੰਗੀ ਚਲਦੀ ਸੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਹਤਾ ਹਾਲੇ ਕਾਫ਼ੀ ਛੋਟਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ, ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਅਕਸਰ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਨਾਨਕੇ ਛੱਡ ਜਾਂਦੀ। ਬੜਾ ਹੀ ਪਿਆਰਾ ਬੱਚਾ ਸੀ। ਗੋਗਲੂ ਜਿਹਾ। ਘੁੰਗਰਾਲੇ ਵਾਲ, ਮੋਟੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਗੋਰਾ ਰੰਗ। ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਡੇ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਦੀ ਕੁੜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰੱਖੀ ‘ਆਇਆ’ ਨੂੰ ਵੀ ਛਡ ਜਾਣਾ। ਲੱਗਭਗ ਸਾਰਾ ਹੀ ਦਿਨ ਦੋਹਤਰਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮੋਨਾ ਆਂਟੀ ਸਾਡੇ ਗੁਆਂਢ ਰਹਿੰਦੇ। ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ  ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਦੀ ਧੀ ਜਾਂ ਜਵਾਈ ਆ ਕੇ ਅੰਕੁਰ ਅਤੇ ਮੋਨਾ ਨੂੰ ਵਾਪਿਸ ਲੈ ਜਾਂਦੇ।

ਬੱਚਾ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਗਵਾਂਢ ਵਿਚ ਰੋਣਕ ਲਾਈ ਰਖਦਾ। ਨਾਨਾ—ਨਾਨੀ ਦਾ ਵੀ ਦਿਲ ਪਰਚਿਆ ਰਹਿੰਦਾ। ਪਰ ਧੀ—ਜੁਆਈ ਵੱਲੋਂ ਇਕ ਬੜੀ ਸਖ਼ਤ ਹਿਦਾਇਤ ਸੀ ਨਾਨੇ—ਨਾਨੀ ਅਤੇ ਮੋਨਾ ਨੂੰ। ਬੱਚੇ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ’ਚ ਗਲ ਨੀ ਕਰਨੀ। ਅਵਲ ਤਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਬੋਲੋ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹਿੰਦੀ। ਡਾਕਟਰ ਪਾਪਾ ਤੇ ਟੀਚਰ ਮੰਮੀ ਭਾਵੇਂ ਆਪਸ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ’ਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਪਰ ਅੰਕੁਰ ਸਾਹਮਣੇ ਸਿਰਫ਼ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਹੀ ਬੋਲਦੇ।ਪੇਂਡੂ ਨਾਨਾ—ਨਾਨੀ ਅਤੇ ਬਿਹਾਰਨ ਮੋਨਾ ਵਾਹ ਲੱਗਦੀ ਜੁਆਕ ਨਾਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ, ਜਿੰਨੀ ਕੁ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਈ ਗਈ ਜਾਂ ਆਉਂਦੀ ਹੁੰਦੀ।

“ਵੋਹ ਦੇਖੋ ਟਰੀ ਪਰ ਕਰੋਅ”

“ਅੰਕੁਰ ਬਾਬਾ, ਵਹਾਂ ਨਹੀਂ ਯਹਾਂ ਸਿੱਟ”

“ਉਰੇ ਆਓ, ਕਮ—ਕਮ, ਸਲੋਅ, ਰੰਨ ਮਤ ਕਰੋ”

“ਵੋਹ ਦੇਖੋ, ਸਕਾਈ ਮੈਂ ਐਰੋਪਲੇਨ”

“ਅੰਕੁਰ ਪੋਟੀ ਆਈ ਤੋਂ ਬਤਾ ਦੇਣਾ, ਕਲੋਥਜ਼ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ”

“ਚਲੋ ਅੰਕੁਰ ਪੁੱਤ ਸਲੀਪੀ ਸਲੀਪੀ ਕਰੋ”

ਨਾਨਕੇ ਘਰ ਅੰਕੁਰ ਅਜਿਹੇ ਵਾਕ  ਡੋਰ—ਭੋਰ ਹੋਇਆ ਸੁਣਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਤੇ ਵਿੱਚੇ ਹੀ ਆਪਣੀਆਂ ਤੋਤਲੀਆਂ ਮੋਤਲੀਆਂ ਕਹਿ ਛਡਦਾ।

ਪਰ ਅੱਜ ਤਾਂ ਅੰਕੁਰ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਸਾਰਾ ਨਾਨਕਾ ਘਰ ਹੀ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਚੁੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪਤਾ ਨੀ ਕਿਹੜੀ ਗਲੋਂ ਉਹ ਜਿਉਂ ਰੋਣ ਲੱਗਿਆ, ਜਿਉਂ ਰੋਣ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਹਟਣ ਦਾ ਨਾਂ ਹੀ ਨਾ ਲਵੇ।

“ਨੋ, ਨੋ ਕਰਾਈ… ਨੋ” ਨਾਨਾ—ਨਾਨੀ ਅੰਕੁਰ ਨੂੰ ਚੁੱਪ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਅਸਫ਼ਲ ਕੋਸਿ਼ਸ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।

ਹੁਣ ਉਸਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਰੋਣ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਭੰਗ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। ਮੈਥੋਂ ਰਿਹਾ ਨਾ ਗਿਆ। ਬੰਨੇਰੇ ਤੋਂ ਹੀ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਕੀ ਗੱਲ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ… ਕੀ ਹੋਇਆ ਅੱਜ ਅੰਕੁਰ ਨੂੰ? ਤਬੀਅਤ ਤਾਂ ਠੀਕ ਹੈ… ਅੱਗੇ ਤਾਂ ਕਦੇ ਐਨਾ ਚਿਰ ਨੀ ਰੋਇਆ।”

“ਕੀ ਦੱਸੀਏ ਜੀ.. ਇਹਦਾ ਕਿਤੇ ਟੁਆਏ ਟੁਟ ਗਿਆ। ਲੱਗ ਗਿਆ ਰੋਣ। ਧੀ—ਜੁਆਈ ਨੇ ਕਿਹੈ ਬਈ ਇਹਦੇ ਨਾਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ’ਚ ਹੀ ਗਲ ਕਰਨੀ ਹੈ। ਜੇ ਨਾ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਮੋਨਾ ਸਿ਼ਕਾਇਤਾਂ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਤਰੀਕੇ ਅਸੀਂ ਬਥੇਰਾ ਜ਼ੋਰ ਲਾ ਲਿਆ ਇਹਨੂੰ ਚੁਪ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ। ਗਲ ਨਹੀਂ ਬਣੀ…। ਹੁਣ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਨੀ ਪਤਾ ਬਈ ਇਹਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ’ਚ ਕਿਵੇਂ ਬਰਾਈਐ।”

ਗੁਆਂਢੀ ਮੇਰੇ, ਅੰਕੁਰ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰੋਣੇ ਮੂਹਰੇ ਜਿਵੇਂ ਰੋਣਹਾਕੇ ਹੋਏ ਖੜੇ ਸਨ।

ਹਾਕਮ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ
ਬੁਲੇਟ ਟ੍ਰੇਨ ਦੀ ਆਮਦ!
ਪਰ ਸਸਤੇ ਸਫ਼ਰ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ
… ?

ਹਾਕਮ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ
ਮੁਫ਼ਤ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ!
ਪਰ ਦਵਾਈਆਂ ਤੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ
… ?

ਹਾਕਮ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ
ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੇ ਮੁਫ਼ਤ ਸਿੱਖਿਆ!
ਪਰ ਸਕੂਲਾਂ ਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ
… ?

ਹਾਕਮ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ
ਮੁਫ਼ਤ ਬਿਜਲੀ ਤੇ ਪਾਣੀ!
ਪਾਣੀ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਆਉਣ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ
… ?

ਹਾਕਮ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ
ਬਣਨਾ ਵਿਸ਼ਵ ਗੁਰੂ!
ਪਰ ਰਾਜਸੀ ਕਿਰਦਾਰ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ
… ?

ਇਸ ਪਾਰਟੀ ਵਿਚ
ਅਸੀਂ ਵਰਕਰ ਸਾਂ ਪਹਿਲੋਂ
ਫੇਰ ਬਲਾਕ ਪ੍ਰਧਾਨ
ਜਿ਼ਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਤੋਂ
ਸੂਬਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੁੰਦਿਆਂ
ਐੱਮ.ਐੱਲ.ਏ. ਵੀ ਰਹੇ
ਫੇਰ ਮੰਤਰੀ ਪਦ ਮਾਣਿਆ

ਦਮ ਘੁਟਣ ਲੱਗਾ ਫਿਰ
ਇਸ ਪਾਰਟੀ ਵਿਚ ਸਾਡਾ
ਅਚਵੀ ਜਿਹੀ ਲੱਗਣ ਲੱਗੀ
ਖੜੋਤ ਜਿਹੀ ਜਾਪਣ ਲੱਗੀ
ਰਾਜਨੀਤਕ ਖੜੋਤ
ਸਥਿਤੀਆਂ ਬਦਲੀਆਂ
ਸਮੀਕਰਨ ਬਦਲੇ
ਮਾਰ ਛੜੱਪੇ ਫੇਰ ਅਸੀਂ
ਕਦੀ ਏਸ ਪਾਰਟੀ
ਕਦੀ ਓਸ ਪਾਰਟੀ

ਪਰ ਦੇਖੋ!
ਕਮਾਲ ਅਸਾਡਾ
ਨਵੀਂ ਪਾਰਟੀ ਵਿਚ ਵੀ
ਰਹਿੰਦੇ ਅਸੀਂ
ਸੀਨੀਅਰ ਲੀਡਰ ਹੀ ਹਾਂ
ਅਸੀਂ ਜਿਸ ਵੀ ਪਾਰਟੀ
ਵਿਚ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਸ਼ਾਮਿਲ
ਆਪਣੀ ਸੀਨੀਆਰਤਾ
ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ
ਅਸੀਂ ਕੋਈ ਮੁਲਾਜ਼ਮ  ਥੋੜ੍ਹੇ ਹਾਂ
ਜੋ ਸੀਨੀਆਰਤਾ ਛੱਡਾਂਗੇ
ਦੂਜੇ ਵਿਭਾਗ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ
ਜਿਸ ਮਰਜ਼ੀ ਪਾਰਟੀ ਵਿਚ ਹੋਈਏ
ਟਿਕਟਾਂ ਸਾਨੂੰ ਹੀ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ
ਲਤਾੜਕੇ ਹੇਠਲੇ ਵਰਕਰਾਂ ਨੂੰ
ਰੌਂਦ ਕੇ ਟਕਸਾਲੀ ਲੀਡਰਾਂ ਨੂੰ
ਦੇਖਿਆ!

ਲੀਡਰ, ਲੀਡਰ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਨੇ
ਤੇ ਵਰਕਰ, ਵਰਕਰ ਹੀ
ਦਰੀਆਂ ਵਿਛਾਉਣ ਨੂੰ
ਰੈਲੀਆਂ’ਚ ਨਾਹਰੇ ਲਾਉਣ ਨੂੰ

ਲੁਟਦਾ ਹਾਂ
ਲੋਕਾਈ ਨੂੰ
ਕਦੇ ਗੋਲੇ ਨਾਲ
ਕਦੇ ਰਾਹਤ ਨਾਲ
ਕਦ ਦਾਗਣੇ ਗੋਲੇ
ਕਦ ਪਹੁੰਚਾਉਣੀ ਰਾਹਤ
ਵਹਾਕੇ ਦਰਿਆ ਲਹੂ ਦਾ
ਮੈਂ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਤੈਅ

ਲੋਥਾਂ ਭਾਵੇਂ ਅੰਬਰੀਂ ਲੱਗਣ
ਭਾਵੇਂ ਲਹਿਰਾਏ ਚਿੱਟਾ ਝੰਡਾ
ਦੋਵਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਮੇਰੀ ਪੂੰਜੀ
ਖਿੜ—ਖਿੜ ਹੱਸਾਂ
ਜ਼ਾਲਮ ਹਾਸਾ
ਕਹਾਵਾਂ ਨਾਲੇ ਮੈਂ ਚੌਧਰੀ
ਮਾਨਵਤਾ ਦਾ ‘ਰਖਵਾਲਾ’

ਬਾਜ਼ ਅੱਖ ਹੈ ਮੇਰੀ
ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ
ਇਕ ਪੰਜੇ ਵਿਚ ਮੇਰੇ
ਬਾਰੂਦ ਦੇ ਗੋਲੇ
ਦੂਜੇ ਪੰਜੇ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ
ਮਾਨਵੀ ਰਾਹਤਾਂ

ਸ਼਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਵੀ ਸਿ਼ਵਨਾਥ ਜੀ ਦਾ 22 ਅਗਸਤ 2023 ਨੂੰ ਦਿਹਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਮੇਰੇ ਤਾਇਆ ਜੀ ਸ੍ਰੀ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਧੀਰ ਨਾਲ ਯਾਰੀ—ਨੁਮਾ ਨੇੜ੍ਹਤਾ ਜੱਗ ਜਾਹਰ ਸੀ। ਸਿ਼ਵ ਨਾਥ ਜੀ ਦੇ ਭੋਗ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਅਰਦਾਸ ਸਬੰਧੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵੱਲੋਂ ਸਾਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਹੋ ਰਹੇ ਸਲਾਹ—ਮਸ਼ਵਰੇ ਦੌਰਾਨ 25 ਅਗਸਤ 2023 ਦੀ ਰਾਤ ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਬੜਾ ਹੀ  ਬਚਿਤ੍ਰ ਸੁਫ਼ਨਾ ਆਇਆ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਵੀ ਰਹਿ ਗਿਆ ਤੇ ਸੁਬਹ ਉਠਦਿਆਂ ਹੀ ਮੈਂ ਕਾਗ਼ਜ ਉੱਤੇ ਉੱਕਰ ਵੀ ਲਿਆ। ਮਤੇ ਦਿਨ ਵਿਚ ਭੁਲ ਨਾ ਜਾਵੇ।

ਹਾਲਾਂਕਿ ਤਾਇਆ ਜੀ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਭਾਪਾ ਜੀ ਕਹਿ ਕੇ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, 8 ਫਰਵਰੀ 2010 ਨੂੰ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸਾਨੂੰ ਸੱਭ ਨੂੰ ਸਦੀਂਵੀ ਵਿਛੋੜਾ ਦੇ ਗਏ ਸਨ ਪਰ ਮੇਰੇ ਸੁਫ਼ਨੇ ਵਿਚ ਉਹ ਇਹਨੀ ਦਿਨੀਂ ਵਿਦੇਸ਼ ਗਏ ਹੋਏ ਸਨ ਕਿਸੇ ਕੌਂਮਤਰੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਲਈ। ਕਿਸ ਮੁਲਕ ਵਿੱਚ? ਇਹ ਸੁਫ਼ਨੇ ਵਿਚ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪਿਛੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜਿਗਰੀ ਯਾਰ ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਬਹੁਤ ਖੁ਼ਸ਼ ਸੀ ਧੀਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣ ਉੱਤੇ। ਪਰ ਅਚਾਨਕ ਇਕ ਬੁਰੀ ਖਬ਼ਰ ਆਈ ਕਿ ਤਾਇਆ ਜੀ ਦਾ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੌਰਾਨ ਉਧਰ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਹੀ ਦਿਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰ, ਮਿੱਤਰਾਂ, ਸਨੇਹੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿਚ ਸੋਗ ਦੀ ਲਹਿਰ ਫੈਲ ਗਈ। ਉਧਰ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਸਕਾਰ ਕਰ ਦਿਤਾ ਗਿਆ। ਇਧਰ ਭੋਗ ਪਾਉਣ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਹੋਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਕਿੱਥੇ ਕਰਨਾ ਹੈ? ਕਦੋਂ ਕਰਨਾ ਹੈ? ਲੰਗਰ ਵਿਚ ਕੀ ਹੋਵੇ? ਕਿੰਨੇ ਬੰਦਿਆਂ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਕਰਨਾ ਹੈ? ਆਦਿ, ਆਦਿ।

ਭੋਗ ਦੇ ਮਿੱਥੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਦੋ ਦਿਨ ਪਹਿਲੋਂ ਧੀਰ ਸਾਹਿਬ ਅਚਾਨਕ ਸਹੀ ਸਲਾਮਤ ਪੰਜਾਬ ਆਪਣੇ ਘਰੀਂ ਪੁੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਰਿਕਸ਼ੇ ਉੱਤੇ। ਸਾਰੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਹੈਰਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਘਰ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਇਕੱਠ ਦੇਖ ਕੇ ਤਾਇਆ ਜੀ ਹੈਰਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਤਾਇਆ ਜੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਦੀ ਖਬ਼ਰ ਪਤਾ ਲਗਣ ਮਗਰੋਂ ਪਰਿਵਾਰ ਵਲੋਂ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਮਗਰੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਭੋਗ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਬੰਦਿਆਂ ਦੇ ਲੰਗਰ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਹੱਸਣ ਲੱਗੇ, “ਚੱਲੋ ਕੋਈ ਨੀ, ਆਪਾਂ ਭੋਗ ਦੇ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਨੂੰ ਜਸ਼ਨ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ। ਉਥੇ ਕਵੀ ਦਰਬਾਰ ਕਰਵਾਵਾਂਗੇ”। ਮਿੱਥੇ ਦਿਨ ਤਾਇਆ ਜੀ ਆਪ ਪੰਡਾਲ ਦੇ ਬਾਹਰ ਖੜੇ ਸਭ ਦਾ ਹੱਸ—ਹੱਸ ਸਵਾਗਤ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।  ਤਾਇਆ ਜੀ ਦੇ ਜਿਗਰੀ ਯਾਰ ਸਵਰਗੀ ਗੁਰਚਰਨ ਰਾਮਪੁਰੀ ਜੀ, ਅਜਾਇਬ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਜੀ ਅਤੇ ਸਿ਼ਵ ਨਾਥ ਜੀ ਆਪੋ—ਆਪਣੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਪੜ੍ਹ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਮੇਰੀ ਅੱਖ ਖੁਲ੍ਹੀ। ਮੈਂ ਫਟਾ—ਫਟ ਉਸ ਸੁਫ਼ਨੇ ਦੀ ਇਬਾਰਤ ਲਿਖਣ ਲਈ ਕਲਮ ਚੁੱਕ ਲਈ।

ਪਰ ਹਾਕਮ…
ਹਾਕਮ ਚੁੱਪ *

ਕੰਨੀ ਪੈਂਦੀ
ਚੁੱਪੀ ਤੇਰੀ
ਧੁਰ ਅੰਦਰ ਤੱਕ
ਚੀਕਦੀ ਜਾਵੇ
ਸ਼ੋਰ ਮਚਾਵੇ
ਚੁੱਪੀ ਤੇਰੀ

ਚੁੱਪੀ ਬੋਲਦੀ
ਹਾਕਮਾ ਤੇਰੀ
ਚੁੱਪੀ ਬੋਲਦੀ ।।